و كرم قرار داشته باشد . عبد اگر مؤمن باشد درِ رحمت خاص هم به روى او باز است ، و اگر غير مؤمن باشد رحمت خاص چون در وجود او جايى براى تجلّى نمىبيند جلوه نمىكند ، ولى به محض اين‌كه عبد بيدار شود و از عصيان و خطا برگردد تجلّىگاه رحمت خاص مىشود ، و تمام سيّئات گذشته‌اش در مدار مغفرت بخشيده مىشود و در آسياب محبّت تبديل به حسنه شده ، و آتش توبه هيمهء گناه را سوزانده خاكسترش را به باد مىدهد . اين مهم نيست كه تمام عالميان درِ مهر و محبّت خود را به روى انسان ببندند ، و به هيچ صورت انسان را نپذيرند ، اين مهم است كه درى براى هميشه از رحمت و لطف از جانب حضرت دوست به روى انسان باز است ، تا هر وقت كه بخواهد خود را در آغوش محبّت حضرت جانان بيندازد ، و آنچه در قدرت داشته باشد از سفرهء لطفش بهره ببرد . آرى ، او مىآفريند ، و در رحم مادر از عبدش پذيرايى مىكند ، و بدون احساس رنج وى را به دنيا مىآورد ، و سينهء پر شير مادر را همراه عشق و محبتى در اوج نهايت در اختيارش مىگذارد ، و پس از آماده شدن كارگاه بدن در دهانش دندان مىروياند ، و وى را تبديل به طفلى شيرين و آراسته مىكند ، و از وى نوجوانى زيبا و باطراوت مىسازد ، و به پهنهء آفرينش ، نعمت‌هاى مادى و معنوى را در اختيارش مىگذارد گرچه همه چيز و همه كس وى را طرد كند و از محبّت و رحمت به وى دريغ ورزد ! آرى ، او مىپذيرد كسى را كه هيچ كشورى نمىپذيرد ، و هيچ سرزمينى قبول نمىكند ، كشور رحمت و مملكت محبّت ، و سرزمين مهر و لطف او قبول مىكند آن را كه هيچ سرزمينى قبول نمىكند ! او نيازمند فقير و مسكين مستكين ، و بيچارهء گرفتار را كه به پيشگاهش حاجت